Šta je kogeneracija?

O kogeneraciji...

Kogeneracija (često se koristi i izraz kombinovana proizvodnja toplotne i električne energije - na nemačkom Blockheizkraftwerke, BHKW, odnosno na engleskom Combined Heat and Power, CHP) predstavlja proizvodnju električne energije sa istovremenim korišćenjem otpadne toplote, koja se inače gubi u industrijskim procesima. Principi kogeneracije poznati su već duže vreme, a tehnologija se poboljšava i razvija već godinama. Danas, moderni kogeneracioni sistemi postižu efikasnost i do 90%. Kogeneracija nudi veliku fleksibilnost; najčešće postoji kombinacija postrojenja i goriva koja zadovoljava većinu individualnih zahteva.

Kako kogeneracija radi?

Kogeneracija koristi otpadnu toplotu, koja uvek nastaje prilikom dobijanja električne energije, čime se sprečava njeno ispuštanje u atmosferu. Prilikom konvencionalnih načina dobijanja električne energije, gotovo dve trećine energetskog inputa se gubi na ovaj način! Kogeneracija može da iskoristi većinu te (inače bačene) toplotne energije, čime se dobija znatno bolja iskorišćenost goriva i značajne uštede, što sve rezultira u energetskoj uštedi od 20 do 40%.

Kogeneracioni modul

Kogeneracioni modul je energetska jedinica koja istovremeno proizvodi električnu i toplotnu energiju, a sastoji se od sledećih glavnih delova:

» gasni Otto motor sa unutrašnjim sagorevanjem,
» generator naizmenične struje,
» izmenjivač toplote za rashladnu vodu motora, ulje za podmazivanje, gasne smeše i izduvnih gasova,
» razvodni, upravljački i energetski ormani sa automatikom za sinhronizaciju i paralelan rad sa niskonaponskom električnom mrežom.

Toplota koja se dobija hlađenjem motora, ulja za podmazivanje, gasne smeše i izduvnih gasova koristi se za grejanje poslovnih objekata ili tehnološke potrebe. Najčešće ova toplota se odvodi sekundarnim krugom vode 90/70°C. Mogući su i drugi temperaturni nivoi, podešeni prema konkretnim potrebama kao i proizvodnja pare, toplog vazduha ili rashladne energije preko apsorpcionih rashladnih mašina.

Proizvedena električna energija se predaje niskonaponskoj mreži (0,4 kV) za napajanje vlastitih potrošača čime se povećava instalisana snaga objekta uz postojeću trafo stanicu. Moduli obezbeđuju siguran napon i frekvenciju, trajno napajanje strujom u doba više tarife, smanjenje izdataka za "maksigraf" i nužno napajanje u slučaju nestanka ED mreže. Druga, ekonomski zanimljivija mogućnost, je predavanje (prodavanje!) celokupne količine proizvedene struje ED mreži po povlašćenoj ceni, i kupovina potrebne količine struje po standardnoj ceni.

Poređenje tehnologija

Efikasnost kogeneracije određuje se poređenjem sa referentnim sistemom za pojedinačnu proizvodnju električne i toplotne energije. Referentni sistem je postojeći sistem odvojene proizvodnje električne energije u elektrani na ugalj (lignit) i toplotne energije iz kotlova na zemni gas, umanjujući efikasnost proizvodnje za visinu gubitaka u prenosnoj i distributivnoj mreži do krajnjeg korisnika.